NİSAN AYI KADIN GAZETECİLERE YÖNELİK HAK İHLALLERİ RAPORU

NOT: Raporda yer alan veriler; Mezopotamya Ajansı, DFG, JINNEWS, Bianet, Evrensel, MLSA Turkey, expressioninterrupted.com, ifade.org.tr @engelliweb, freewebturkey.com ve çeşitli ulusal ve yerel gazetelerden edinilen bilgi, belge ve raporlamalardan derlenmiştir.

-Veriler değişkenlik arz edebilir. Derneğimizin yaptığı araştırmalar sonucu elde edilen rakamlar en azı ifade etmektedir, veriler daha fazla da olabilir.

-Raporda yer alan “cezaevian kadın gazeteci sayısı” bu gazetecilerin halen cezaevinde olduğu anlamına gelmez, tutuklanıp serbest bırakılmış da olabilirler.

2026 yılı Nisan ayında kadın gazetecilere yönelik hak ihlalleri, çok boyutlu ve sistematik bir biçimde devam etti. Rapora yansıyan veriler, gazetecilerin hem sahada hem yargı mekanizmaları üzerinden hem de dijital alanlarda baskı altına alındığını ortaya koydu.

Nisan ayında doğrudan fiziksel saldırı ve ağır gözaltı dalgalarının sınırlı görünmesine rağmen, gazetecilerin haber takibinin engellenmesi, tehdit edilmesi ve soru sorma hakkının fiilen ortadan kaldırılması öne çıkan ihlal başlıkları oldu. Özellikle 1 Mayıs öncesi alınan kararlarla gazetelerin alana girişinin engellenmesi ve Meclis’te bir gazetecinin soru sormasının fiziki müdahale ile bastırılması, basın faaliyetinin doğrudan hedef alındığını gösterdi.

Bu süreçte gazetecilere yönelik cinsiyet temelli tehdit ve taciz de devam etti. JINNEWS Haber Müdürü ve derneğimizin Van Şube Başkanı Öznur Değer’in sokak röportajı sırasında sözlü taciz ve tehdit edilmesi, sahada çalışan gazetecilerin özgün risklerle karşı karşıya bırakıldığını bir kez daha ortaya koydu.

Gazeteci Hamdiye Çiftçi Öksüz’e “örgüt üyeliği” iddiasıyla verilen 6 yıl 3 ay hapis cezası, yargı yoluyla gazeteciliğin kriminalize edilmesinin somut göstergelerinden biridir.

İfade özgürlüğü alanında ise yargı baskısı Nisan ayında belirgin biçimde sürdü. Çok sayıda gazeteci hakkında “örgüt üyeliği”, “örgüt propagandası”, “hakaret” ve “devleti aşağılama” gibi iddialarla soruşturma ve davalar açıldı. Devam eden dosya sayısının ve yargılanan gazeteci sayısının yüksekliği, yargının bir baskı aracına dönüştürüldüğünü gösterirken; verilen hapis cezaları, gazetecilik faaliyetinin kriminalize edildiğini ortaya koydu.

Özellikle Anayasa Mahkemesi’nin ihlal kararlarına rağmen yeniden yargılamaların sürdürülmesi ve cezaların tekrarlanması, yargı kararlarının gazeteciler aleyhine sistematik biçimde işletildiğini gösteren önemli bir veri olarak öne çıktı.

Dijital medya alanında yaşananlar ise sansürün yeni biçimlerini gözler önüne serdi. Nisan ayında çok sayıda gazetecinin dijital medya hesabı erişime engellenirken, haber platformlarının hesaplarının kapatılması ve çok sayıda habere erişim engeli getirilmesi, bilgiye erişim hakkının doğrudan hedef alındığını ortaya koydu. Özellikle BTK talepleri doğrultusunda uygulanan engellemeler ve 5651 sayılı yasa gerekçe gösterilerek getirilen yasaklar, dijital alanın da denetim altına alınmak istendiğini gösterdi.

Öte yandan ekonomik ve sosyal haklar alanında ihlal kaydedilmemiş olması, baskının biçim değiştirdiğine işaret etti. Doğrudan işten çıkarma ya da kart iptali gibi uygulamalar yerine, gazetecilerin yargı ve sansür mekanizmalarıyla çalışamaz hale getirilmesi öne çıktı.

Nisan ayı verileri, gazetecilere yönelik baskının tekil değil, çok katmanlı ve süreklilik arz eden bir politika olarak sürdüğünü ortaya koydu. Sahada engelleme, yargı yoluyla kriminalizasyon ve dijital sansürün birlikte işletildiği bu süreçte, gazeteciler hem mesleklerini icra etme hem de kamuyu bilgilendirme hakları açısından ciddi ihlallerle karşı karşıya bırakıldı.

Mezopotamya Kadın Gazeteciler Derneği (MKG)

2026 / Nisan

1) GAZETECİNİN YAŞAM HAKKI VE GÜVENLİĞİNE YÖNELİK İHLALLER

2) GAZETECİYE YÖNELİK DÜŞÜNCE VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLALLERİ

3) GAZETECİNİN EKONOMİK/SOSYAL HAKLARINA YÖNELİK İHLALLER

4) İNTERNET-DİJİTAL MEDYA MECRALARINA YÖNELİK ERİŞİM ENGELİ

1) GAZETECİNİN YAŞAM HAKKI VE GÜVENLİĞİNE YÖNELİK İHLALLER

28 Nisan 2026 – İstanbul’da Özgür Gelecek Gazetesi ile Yeni Demokrasi büroları kapıları kırılarak basıldı.

30 Nisan 2026 – 1 Mayıs öncesi Ankara Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şubesi’nde alınan toplantıda, 1 Mayıs alanına Evrensel ve BirGün başta olmak üzere; gazete, dergi ve bildiri dağıtımına izin verilmeyeceği öğrenildi.

30 Nisan 2026 – JINNEWS Haber Müdürü ve Mezopotamya Gazeteciler Derneği (MKG) Van Şube Başkanı Öznur Değer, Van’da sokak röportajı yaptığı sırada Halil İtah tarafından sözlü taciz ve tehdide maruz bırakıldı. Öznur Değer, fail Halil İtah hakkında şikayette bulundu.

30 Nisan 2026 – Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde (TBMM) Now TV haber muhabirinin eski İçişleri Bakanı ve AKP İstanbul Milletvekili Süleyman Soylu’ya Gülistan Doku ile ilgili bir soru sorması üzerine, Soylu muhabire fiziki müdahalede bulunup “Kardeş sen bir izin aldın mı?” diyerek, gazetecinin hem soru sormasına hem de görüntü almasına engel oldu.

2) GAZETECİYE YÖNELİK DÜŞÜNCE VE İFADE ÖZGÜRLÜĞÜ İHLALLERİ

06 Nisan 2026 – Gazeteci Evrim Deniz, Bianet’te yayımlanan “Çete sanığı karakol yapıyor” başlıklı haberi nedeniyle “kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme” suçlamasıyla yargılandığı dava İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülürken, Deniz’in ifadesi talimatla İzmir 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde alındı. Davanın esas duruşması 23 Haziran saat 11.00’de İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülecek.

07 Nisan 2026 – Mezopotamya Ajansı (MA) muhabirleri Esra Solin Dal hakkında “örgüt üyesi olmak” iddiasıyla açılan davanın 6’ncı duruşması İstanbul Adliyesi 25’inci Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme, avukatların mazeretini kabul ederek, esas hakkındaki savunmaların hazırlanmaları için duruşmayı 9 Haziran’a erteledi.

07 Nisan 2026 – Gazeteci Neşe İdil’in, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) verdiği ihlal kararının ardından “örgüt propagandası” (TMK 7/2) suçlamasıyla yeniden yargılandığı davanın ilk duruşması İstanbul 22. Ağır Ceza Mahkemesinde görüldü. Esas hakkındaki mütalaasını sunan savcı önceki karar doğrultusunda, Neşe İdil’in üzerine atılı “örgüt propagandası” suçundan cezalandırılmasını istedi. Neşe İdil ve avukatı, esas hakkındaki mütalaaya karşı beyanda bulunmak için süre talep etti. Talebi kabul eden mahkeme, davayı 22 Nisan 2026 tarihine erteledi.

07 Nisan 2026 – Mezopotamya Ajansı (MA) muhabiri Zeynep Durgut hakkında Şırnak’ın İdil ilçesine bağlı Êzidî köyü Kîwex’te gerçekleştirilen ağaç kesimine dair yaptığı haber gerekçesiyle açılan soruşturma tamamlandı. HÜDA-PAR Midyat İlçe başkanın şikâyeti üzerine başlatılan soruşturmada takipsizlik kararı verildi.

09 Nisan 2026 – Diyarbakır merkezli yürütülen bir soruşturma kapsamında 5’i kadın 19 gazeteci ve basın çalışanının “örgüt üyeliği” ve “örgüt propagandası” iddiasıyla yargılandığı davanın 10’uncu duruşması Diyarbakır 4’ncü Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Kararını açıklayan mahkeme, yurt dışı yasağının devamına karar vererek, duruşmayı 9 Temmuz’a erteledi.

09 Nisan 2026 – AKP’nin kurucularından, Balsu Gıda’nın sahibi Cuneyd Zapsu’nun şikayeti üstüne soL yazarı muhabiri İrem Yıldırım’ın da aralarında bulunduğu 3 gazeteci hakkında soruşturma açıldı. 8 Mart’ta İstanbul’da ifade veren soL’un yazar ve çalışanlarına iki haberden dolayı suçlama yöneltildi. İrem Yıldırım ve haberde görüş veren Orhan Gökdemir hakkında  “hakaret” (TCK 125), “iftira” (TCK 267), “suç işlemeye tahrik” (TCK 214) ve “halkı kin ve düşmanlığa tahrik” (TCK 216) suçlamalarıyla soruşturma başlatıldı.

14 Nisan 2026 – Mezopotamya Ajansı (MA) muhabiri Berivan Kutlu hakkında Maraş merkezli meydana gelen 6 Şubat depremleri sonrası bölgeden yaptığı televizyon bağlantıları ve X hesabından yaptığı paylaşımlar gerekçe gösterilerek “örgüt propagandası yapmak” iddiasıyla açılan davanın üçüncü duruşması Diyarbakır 4’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Duruşmada, savcı mütalaa hazırlamak için süre talep etti. Talebi kabul eden mahkeme, duruşmayı 16 Temmuz’a erteledi.

14 Nisan 2026 – DEM Parti İstanbul İl Binası önündeki basın açıklamasını takip ederken gözaltına alınan JinNews muhabiri Elfazi Toral ve Demokratik Modernite çalışanı Sema Korkmaz ile bir kişi hakkında “görevi yaptırmamak için direnme” (TCK 265), “kanuna aykırı toplantı ve yürüyüşlere silahsız katılarak ihtara rağmen kendiliğinden dağılmama” suçlarından açılan davanın ikinci duruşması 14 Nisan 2026 günü İstanbul 25. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü.  Dava 3 Kasım 2026 tarihine ertelendi.

14 Nisan 2026 – Aralarında Şule Aydın’ında bulunduğu 4 gazetecinin, Halk TV’de 8 Ekim 2024 tarihinde yayımlanan “Kayda Geçsin” programında Türkiye’nin İsrail ile ticaretinin sürdüğü ve İstanbul Havalimanı VIP bölümünde altın kaçakçılığı yapıldığı yönündeki iddiaları gündeme getirdikleri gerekçesiyle yargılandıkları davanın karar duruşması Bakırköy 34. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme, Şule Aydın’ın “gizliliğin ihlali” ve “yanıltıcı bilgiyi alenen yayma” suçlarından beraatine hükmetti.

20 Nisan 2026 – JINNEWS Müdürü Öznur Değer hakkında, 7 Şubat 2025’te Mardin Kızıltepe ilçesinde bulunan evine yapılan baskın sırasında işkence ile gözaltına alınması ve polisin ailesine psikolojik işkence uygulamasına tepki gösterdiği için “Görevi yaptırmamak için direnme” ve “Hakaret” iddiasıyla yeni bir dava açıldı. Kızıltepe Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianame, Kızıltepe 6’ncı Asliye Ceza Mahkemesi tarafından kabul edildi. Açılan davanın ilk duruşması 14 Temmuz’da Kızıltepe 6’ncı Asliye Ceza Mahkemesi’nde görülecek.

21 Nisan 2026 – Türkiyeli Ermeni gençlerle yaptığı söyleşi nedeniyle hakkında “Türkiye Cumhuriyeti devletini aşağılamak (TCK 301)” iddiasıyla dava açılan bianet editörü Tuğçe Yılmaz’ın yargılandığı davanın ikinci duruşması Çağlayan’daki İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesinde görüldü. Mahkeme, savunma için süre vererek duruşmayı 20 Ekim’e erteledi.

22 Nisan 2026 – Gazeteci Neşe İdil hakkında, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) ihlal kararı sonrası yeniden görülen davanın ikinci duruşması İstanbul 22. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme, İdil hakkında “örgüt propagandası” suçlamasıyla daha önce verilen hükmü tekrarlayarak, İdil’e 1 yıl 3 ay hapis cezası verdi. Kararın istinaf yolu açık bırakıldı.

28 Nisan 2026 – Gazeteciler Gülcan Dereli, Suzan Demir, Tuğçe Yılmaz ile sosyolog Berfin Atlı ve çevirmen Serap Güneş’in, haberlerinden aldıkları telif ücretleri gerekçe gösterilerek “örgüte bilerek ve isteyerek yardım etmek” iddiasıyla yargılandığı davanın 2’nci duruşması İstanbul Adliyesi 13’üncü Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Duruşmada mahkeme heyeti, önceki duruşmada dijital materyallerin incelenmesine karar verilmesine rağmen söz konusu materyallerin incelenmediğini ifade etti. Mahkeme, dijital materyallerin incelenmesi için duruşmayı 17 Eylül’e erteledi.

29 Nisan 2026 – İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, yazar Mine Kırıkkanat hakkında eski CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’na yönelik “kripto kılıç artığı” ifadesi nedeniyle “Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik veya Aşağılama” iddiasıyla soruşturma başlatıldığını açıkladı.

29 Nisan 2026- Gazeteci Hamdiye Çiftçi Öksüz hakkında “örgüt yöneticiliği” (TCK 314/1) ve “örgüt üyeliği” (TCK 314/2) suçlamalarıyla açılan davanın karar duruşması Hakkari 1. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Mahkeme, gazeteciye, “örgüt üyeliği” suçundan 6 yıl 3 ay hapis cezası verdi.

30 Nisan 2026 – “Metastaz 2: Cendere” kitabı nedeniyle aralarında Ayşenur Arslan’ında bulunduğu 9 gazeteci hakkında açılan “hakaret” ve “iftira” davasının duruşması İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Kararını açıklayan mahkeme, Ayşenur Arslan’ın yeniden dinlenilmesinden vazgeçilmesine karar verdi. Mahkeme, savcının esas hakkındaki mütalaasını hazırlaması için duruşmayı 27 Ekim’e erteledi.

30 Nisan 2026 – Aralarında Özgür Gündem ve Azadiya Welat gazeteleri ile Dicle Haber Ajansı ve Fırat Dağıtım çalışanlarının olduğu 17’si kadın 46 gazeteci ve basın çalışanının “örgüt üyeliği”, “örgüt yöneticiliği” ve “propaganda” suçlamalarıyla yargılandığı ‘KCK Basın Davası’nın 35. duruşması İstanbul 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görüldü. Duruşma, 24 Eylül’e ertelendi.

3) GAZETECİNİN EKONOMİK VE SOSYAL HAKLARINA YÖNELİK İHLALLER

Şubat ayı içerisinde kadın gazetecilere yönelik herhangi bir ekonomik veya sosyal hak ihlali verisi kaydedilmemiştir.

4) İNTERNET-DİJİTAL MEDYA MECRALARINA YÖNELİK ERİŞİM ENGELİ

03 Nisan 2026 – Gazeteci Sema Bingöl’ün X hesabı BTK’nın talebi doğrultusunda X tarafından erişime engellendi.

04 Nisan 2026 – Kürtçe yayın yapan haber platformu Nûpel Kurdî’nin sosyal medya platformu Türkçe X hesabı’nın ardından Kürtçe X hesabı da BTK’nın doğrultusunda X tarafından erişime engellendi.

04 Nisan 2026 – Mezopotamya Ajansı’nın dijital medya platformlarından Bluesky hesabı askıya alındı.

06 Nisan 2026 – Gazeteci Roza Arpa’nın X hesabı BTK talebi doğrultusunda X tarafından erişime engellendi.

06 Nisan 2026 – Gazeteci Dilan Babat’ın X hesabı ikinci defa BTK’nın talebi doğrultusunda X tarafından erişime engellendi.

06 Nisan 2026 – Gazeteci Neslihan Kardaş’ın Instagram hesabı erişime engellendi.

06 Nisan 2026 – Mezopotamya Ajansı’nın (MA) Kürtçe Instagram hesabı bir kez daha kapatıldı.

13 Nisan 2026 –İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) davasındaki iddiaları, savunmaları ve duruşma salonundaki anlık gelişmeleri paylaşarak kamuoyunu bilgilendiren İstanbul Yargılıyor Platformu’nun Instagram hesabı (@istanbulyargiliyor), 5651 sayılı Kanunun 8/A maddesi kapsamında millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçesiyle erişime engellendi. Hesap Instagram tarafından Türkiye’den görünmez kılındı.

14 Nisan 2026 – Urfa’nın Siverek ilçesinde bir liseye silahla giren kişinin açtığı ateş sonucu en az 16 kişinin yaralandığı olay hakkındaki ntv.com.tr, Ufranatik ve Yeni Şafak haberleri, 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi kapsamında millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçesiyle erişime engellendi.

16 Nisan 2026 – Maraş Ayser Çalık Ortaokulu’nda gerçekleştirilen silahlı saldırının failinin, babasıyla birlikte bir poligonda atış talimi yaptığına ilişkin görüntülere dair Dünya, Elips Haber ve Yeri Birlik haberleri, 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi uyarınca millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçesiyle erişime engellendi.

17 Nisan 2026 – Yeni Yaşam Gazetesi’nin “Topluluk Standartlarına uymadığı” gerekçesiyle Facebook hesabı kapatıldı.

17 Nisan 2026 – Yeni Yaşam Gazetesi’nin TikTok hesabı kapatıldı. TikTok’un yaptığı bildirimde “Yeni bir değerlendirme talep edemezsiniz,” denilerek itiraz yolu da kapatıldı.

17 Nisan 2026 – İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nın, Türk Ceza Kanunu’ndaki “suç işlemeye alenen tahrik” ve “suçu ve suçluyu övme” suçlarına ilişkin resen başlattığı soruşturma kapsamında, 7,5 milyon aboneli ve 7 milyardan fazla görüntülenmeye sahip “Minecraft Parodileri” isimli YouTube kanalı, 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi kapsamında erişime engellendi ve YouTube tarafından Türkiye’den görünmez kılındı.

17 Nisan 2026 – AKP Antalya İl Başkanı Ali Çetin’in, Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait bir araziyi düşük kira bedeliyle kullandığı ve öne sürülen taşınmazın, imar planında okul alanı olarak ayrılmasına rağmen farklı amaçlarla kullanıldığı iddialarına ilişkin Alanya Postası, Haberi Bizden ve Alanya Gazetesi haberleri, özel hayatın gizliliğinin ihlali gerekçesiyle Antalya 1. Sulh Ceza Hakimliği’nin 17 Nisan 2026 tarihli ve 2026/2823 sayılı kararıyla erişime engellendi.

17 Nisan 2026 – Antalya’da AKP İl Yöneticisi Zihni Kilit ve ailesine ait konağın, Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edilmesinin ardından aileye kira ödendiği iddiasına ilişkin Nefes, Veryansın ve T24  haberleri, özel hayatın gizliliğinin ihlali gerekçesiyle Antalya 1. Sulh Ceza Hakimliği’nin 17 Nisan 2026 tarihli ve 2026/2822 sayılı kararıyla erişime engellendi.

22 Nisan 2026 – Çin’de faaliyet gösteren İsviçre merkezli bir firmaya saf bakır yerine kaldırım taşı gönderilerek 36 milyon dolarlık dolandırıcılık yapıldığı iddiası hakkındaki Yeniçağ ile Cumhuriyet’te yer alan iki haber, 5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi kapsamında millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçesiyle erişime engellendi.

23 Nisan 2026 – Mezopotamya Ajansı’nın İnstagram hesabı erişime engellendi.

27 Nisan 2026 – 2021 yılında Osmaniye’de görev yapan Cumhuriyet Savcısı Mehmet Bülbül ile tartışan doktorun gözaltına alınması ve hakkında dava açılması hakkındaki Anka, Bianet ve Evrensel’deki haberler, millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçesiyle, Adana 1. Sulh Ceza Hakimliğinin 27 Nisan 2026 tarihli ve 2026/4303 sayılı kararıyla erişime engellendi.

27 Nisan 2026 – Sabah gazetesi yazarı Hilal Kaplan hakkındaki çeşitli haberlerin erişime engellenmesine ilişkin Diken, Birgün ve Sol haberleri, millî güvenlik ve kamu düzeninin korunması gerekçesiyle, İstanbul 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 28 Nisan 2026 tarihli ve 2026/3965 sayılı kararıyla erişime engellendi. Hilal Kaplan hakkındaki haberler daha önce aşağıdaki kararlarla da erişime engellenmişti:

İstanbul 8. Sulh Ceza Hakimliğinin 13 Kasım 2025 tarihli ve 2025/11603 sayılı kararı

İstanbul Anadolu 10. Sulh Ceza Hakimliğinin 24 Ekim 2023 tarihli ve 2023/9519 sayılı kararı

İstanbul 6. Sulh Ceza Hakimliğinin 14 Nisan 2023 tarih ve 2023/3431 sayılı kararı

30 Nisan 2026 – Fırat Haber Ajansı’nın X hesabı BTK’nın talebi doğrultusunda X tarafından erişime engellendi.

TUTUKLU GAZETECİLERİN LİSTESİ

1. Elif Bayburt – Etkin Haber Ajansı (ETHA) muhabiri
2. Hatice Duman – Atılım Gazetesi Sahibi ve Yazı İşleri Müdürü
3. Nadiye Gürbüz – Etkin Haber Ajansı (ETHA) editörü
4. Özden Kınık – TRT çalışanı
5. Pınar Gayıp – Etkin Haber Ajansı (ETHA) editörü